Erfrecht Thailand en testament opstellen als buitenlander

Erfrecht Thailand buitenlander is een onderwerp dat veel expats uitstellen, maar dat grote financiële gevolgen kan hebben voor achterblijvende familieleden. Wie als Nederlander of andere buitenlander vermogen opbouwt in Thailand — een huis, bankrekeningen, aandelen in een bedrijf — en geen testament opstelt, laat de verdeling over aan Thais erfrecht. Dat leidt in de praktijk regelmatig tot jarenlange juridische procedures en verlies van vermogen. Dit artikel legt uit hoe het Thaise erfrecht werkt, welke rol een testament speelt en wat er specifiek op Nederlanders van toepassing is.

Hoe werkt het Thaise erfrecht voor buitenlanders?

Thailand hanteert een wettelijk erfrecht dat is vastgelegd in het Civil and Commercial Code, boek VI (artikelen 1599–1755). Bij overlijden zonder testament wordt de nalatenschap verdeeld over zes klassen erfgenamen, in volgorde van prioriteit:

1. Afstammelingen (kinderen, kleinkinderen)
2. Ouders
3. Broers en zussen van volle bloede
4. Broers en zussen van halve bloede
5. Grootouders
6. Ooms en tantes

De echtgeno(o)t erft naast deze klassen, maar de omvang van dat erfdeel hangt af van welke klasse erfgenamen er zijn. Is er een kind aanwezig, dan erft de echtgeno(o)t de helft; zijn er geen erfgenamen uit de eerste vijf klassen, dan erft de echtgeno(o)t alles. Zijn er helemaal geen erfgenamen, dan valt de nalatenschap toe aan de Thaise staat.

Voor buitenlanders geldt een extra complicatie: Thailand kent geen huwelijksvermogensrecht dat automatisch aansluit bij buitenlandse huwelijksstelsels. Een Nederlander die in gemeenschap van goederen is getrouwd, kan niet zomaar aannemen dat de Thaise wet dat erkent.

Erfrecht Thailand buitenlander: wat valt er onder de nalatenschap?

De samenstelling van een nalatenschap in Thailand hangt af van het type vermogen. Drie categorieën spelen de grootste rol:

• Onroerend goed: Buitenlanders mogen in Thailand geen grond bezitten op eigen naam. Een condominium (appartement) kan wel in buitenlandse eigendom zijn, mits het vreemdelingenquotum van 49% van het gebouw niet is overschreden. Een leasehold (langdurig huurrecht, doorgaans 30 jaar) vervalt bij overlijden, tenzij het contract overdraagbaarheid regelt. Dit is een kritiek punt dat veel expats over het hoofd zien.
• Banktegoeden: Thaise bankrekeningen van buitenlanders vallen onder Thais erfrecht. Het deblokkeren van een rekening vereist een Thaise rechtbankbeschikking, wat maanden tot meer dan een jaar kan duren.
• Bedrijfsbelangen: Aandelen in een Thaise vennootschap (Ltd.) zijn overdraagbaar, maar de statuten en aandeelhoudersovereenkomsten bepalen of erfgenamen ook daadwerkelijk de controle overnemen.

Testament opstellen als expat in Thailand: de mogelijkheden

Een buitenlander heeft in Thailand drie opties om een testament op te stellen:

1. Eigenhandig testament (holographic will): Volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend door de erflater. Geen getuigen vereist, maar kwetsbaar voor betwisting.
2. Openbaar testament via de afdeling Lands Department of een Thais notarisloket: Opgesteld met twee getuigen en geregistreerd bij de districtsautoriteit. Dit geeft meer rechtszekerheid.
3. Noodtestament (oral will): Alleen geldig bij dreigend overlijdensgevaar en vervalt na één maand als de erflater herstelt. Weinig praktisch nut voor langetermijnplanning.

Een openbaar testament (type 2) heeft de voorkeur. De kosten bij een Thaise advocaat bedragen doorgaans 5.000 tot 15.000 Thaise baht (circa €130 tot €390) voor een basistestament. Een internationaal opgesteld testament, met een Engelstalige en Thaise versie, kost meer maar biedt aanzienlijk meer duidelijkheid bij de executie.

Praktische aanbeveling: stel altijd een executor aan die in Thailand woont of snel beschikbaar is. Zonder executor kan de afwikkeling van de nalatenschap Thailand Nederlander ernstig vertraging oplopen.

Nalatenschap Thailand Nederlander: welk recht is van toepassing?

Dit is juridisch ingewikkelder dan veel expats verwachten. Nederland hanteert als uitgangspunt de Europese Erfrechtverordening (EU nr. 650/2012), die bepaalt dat het recht van het land waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had, van toepassing is op de nalatenschap als geheel. Thailand is echter geen EU-lidstaat en erkent deze verordening niet.

Thailand past eigen conflictenrecht toe: onroerend goed valt onder Thais recht (lex situs), roerende goederen vallen onder het recht van het land waar de overledene was gedomicilieerd. In de praktijk betekent dit dat een Nederlander die definitief in Thailand woont en onroerend goed bezit, te maken heeft met een gesplitst erfrecht: Thailand beslist over het appartement, Nederland (of het recht dat Nederland aanwijst) over de Nederlandse bankrekening en pensioenrechten.

Meer over de fiscale en vermogensrechtelijke context van langetermijnplanning in Thailand leest u in Pensioen en vermogensopbouw als expat in Thailand: financiële planning voor de lange termijn.

Erfenis Thailand wetgeving: successierechten en belasting

Thailand voerde in 2016 een erfbelasting in. De wet is te raadplegen via de Revenue Department van Thailand. De regels in het kort:

• Erfenissen tot 100 miljoen Thaise baht (circa €2,6 miljoen) zijn vrijgesteld van erfbelasting.
• Boven die grens geldt een tarief van 10% voor erfgenamen in de rechte lijn (ouders, kinderen) en 5% voor echtgeno(o)ten.
• Andere erfgenamen betalen 10% over het meerdere boven 100 miljoen baht.
• Donaties aan overheid of erkende goede doelen zijn vrijgesteld.

Voor de meeste expats met een vermogen onder de 100 miljoen baht-grens speelt Thaise erfbelasting dus geen rol. Maar let op: Nederland kan successierecht heffen als de overledene Nederlander was en minder dan tien jaar buiten Nederland woonde, op grond van de fictieve woonplaatsregel (artikel 3 Successiewet 1956). Dit is een veelgemaakte misvatting onder Nederlanders in Thailand.

Thais erfrecht vermogen: vier concrete aandachtspunten

Op basis van de wetgeving en praktijk zijn er vier punten die buitenlanders structureel onderschatten:

1. Geen automatische erkenning van buitenlandse testamenten: Een in Nederland opgesteld testament moet door de Thaise rechtbank worden erkend. Dit kost tijd en geld, en is niet altijd succesvol voor onroerend goed.
2. Taalbarrière bij de executie: Thaise rechtbankprocedures verlopen in het Thais. Een Nederlandstalige erfgenaam heeft een lokale advocaat en vertaler nodig.
3. Leasehold vervalt bij overlijden: Tenzij het huurcontract uitdrukkelijk bepaalt dat het recht overgaat op erfgenamen, verliest de nalatenschap het gebruiksrecht op de woning.
4. Begunstigden op verzekeringspolissen: Levensverzekeringen en pensioenen met een benoemde begunstigde vallen buiten de nalatenschap. Dit kan slim gebruik van de regels zijn, maar vereist bewuste keuzes.

Veelgestelde vragen